علت درد زیر شکم زنان در بیشتر موارد یکی از این‌هاست: درد قاعدگی و تخمکگذاری، عفونت ادراری، یبوست و نفخ، کیست تخمدان، آندومتریوز یا فیبروم رحم. محل درد سرنخ مهمی است: درد وسط بیشتر به رحم و مثانه مربوط است و درد یکطرفه (چپ یا راست) بیشتر به تخمدان، لوله رحم، روده یا کلیه.
اما اگر درد ناگهانی و شدید است، یا با تب، خونریزی، سرگیجه و غش، استفراغ مداوم یا تست بارداری مثبت همراه شده، منتظر نمانید و همان روز به اورژانس بروید؛ بارداری خارج از رحم، آپاندیسیت و پیچ‌خوردگی تخمدان را نباید در خانه درمان کرد.
این علائم یعنی مراجعه فوری به اورژانس:
- درد ناگهانی، تیز و شدید که با استراحت و مسکن معمولی کم نمی‌شود
- درد زیر شکم با تست بارداری مثبت یا تأخیر پریود، به‌خصوص اگر یکطرفه باشد یا لکه‌بینی دارید
- تب و لرز، استفراغ مکرر، شکم سفت و دردناک به لمس
- سرگیجه، رنگ‌پریدگی، تپش قلب یا از هوش رفتن
- خونریزی شدید واژن (خیس شدن یک نوار بهداشتی در کمتر از یک ساعت)
درد زیر شکم زنان نشانه چیست؟
«زیر شکم» یعنی ناحیه بین ناف و استخوان شرمگاهی؛ جایی که رحم، تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی، مثانه، بخش پایانی روده و حالب‌ها کنار هم قرار گرفته‌اند. به همین دلیل درد این ناحیه همیشه «زنانه» نیست. برای پیدا کردن علت، پزشک معمولاً علتها را در پنج گروه بررسی میکند:
درد قاعدگی، درد تخمکگذاری، کیست تخمدان، آندومتریوز، فیبروم و عفونت لگن.
کشیده‌شدن رحم در هفتههای اول، و موارد جدی مثل بارداری خارج از رحم یا سقط.
عفونت مثانه و سنگ کلیه یا حالب؛ معمولاً با سوزش ادرار یا درد پهلو همراه است.
یبوست، نفخ، روده تحریکپذیر، آپاندیسیت و در سنین بالاتر دیورتیکولیت.
کشیدگی عضلات شکم، فتق و درد مزمن لگن که بیش از ۶ ماه طول کشیده است.
دو سؤال ساده نیمی از راه تشخیص است: «درد دقیقاً کجاست؟» و «به چرخه پریود ربط دارد یا نه؟» قبل از مراجعه به پزشک، تاریخ آخرین پریود و زمان شروع درد را یادداشت کنید.
علت درد زیر شکم زنان بر اساس محل درد
روی محلی که درد دارید بزنید تا علت‌های محتمل همان ناحیه را ببینید. این ابزار جای معاینه را نمی‌گیرد، اما کمک میکند بدانید درباره چه چیزی باید با پزشک صحبت کنید.
درد وسط زیر شکم (بالای استخوان شرمگاهی)
- درد قاعدگی (دیسمنوره): چند روز قبل یا همزمان با پریود
- عفونت ادراری و مثانه: سوزش، تکرر ادرار و احساس فشار
- فیبروم یا آدنومیوز: پریودهای سنگین و دردناک
- عفونت لگن (PID): درد دو طرف با ترشح غیرطبیعی یا تب
- بارداری: کشیده‌شدن رحم در هفتههای اول
درد زیر شکم سمت راست در زنان
- آپاندیسیت: درد از اطراف ناف شروع می‌شود و به پایین سمت راست می‌رود و بدتر می‌شود
- کیست یا پیچ‌خوردگی تخمدان راست: درد یکطرفه، گاهی ناگهانی با تهوع
- درد تخمکگذاری: وسط چرخه، چند ساعت تا یکی دو روز
- بارداری خارج از رحم: اگر پریود عقب افتاده یا تست مثبت است
- سنگ حالب راست: درد کولیکی که به کشاله ران تیر می‌کشد
درد زیر شکم سمت چپ در زنان
- کیست یا پیچ‌خوردگی تخمدان چپ
- یبوست، نفخ و روده تحریکپذیر: با اجابت مزاج یا دفع گاز بهتر می‌شود
- دیورتیکولیت: بیشتر در سنین بالای ۴۰ تا ۵۰ سال، همراه تب
- درد تخمکگذاری و بارداری خارج از رحم (مثل سمت راست)
- سنگ حالب چپ
درد زیر شکم همراه با کمردرد
- درد قاعدگی و آندومتریوز: درد به کمر و ران‌ها تیر می‌کشد
- عفونت کلیه: تب، لرز و درد پهلو
- سنگ کلیه و حالب: درد موجی و بسیار شدید
- عفونت لگن
- در بارداری: انقباضات زودرس یا سقط، که نیاز به معاینه فوری دارد
درد زیر شکم که میگیرد و ول میکند
- گرفتگی قاعدگی و انقباض رحم
- گاز و روده تحریکپذیر
- سنگ کلیه یا حالب (درد کولیکی)
- در بارداری: انقباضات منظم قبل از ۳۷ هفتگی باید فوراً بررسی شود
علت‌های زنانه درد زیر شکم
این شش علت، شایعترین دلیل‌های زنانه درد زیر شکم هستند. روی «توضیح کامل» هر کارت بزنید تا جزئیات و لینک راهنمای کامل آن را ببینید.
۱. درد قاعدگی (دیسمنوره)
گرفتگی وسط زیر شکم از یک روز قبل تا دو سه روز اول پریود.
توضیح کامل
شایعترین علت درد زیر شکم زنان در سنین باروری است. ماده‌ای به نام پروستاگلاندین باعث انقباض رحم می‌شود و دردی گرفتگی‌مانند در وسط زیر شکم ایجاد میکند که گاهی به کمر و ران‌ها هم می‌رسد. این درد معمولاً از یک روز قبل از پریود شروع می‌شود و دو سه روز ادامه دارد. اگر درد پریود هر ماه شدیدتر می‌شود یا با مسکن کنترل نمی‌شود، باید علت‌های زمینه‌ای مثل آندومتریوز و فیبروم بررسی شوند.
اگر درد شما بعد از تمام شدن پریود شروع می‌شود، مقاله جداگانه درد زیر شکم بعد از پریودی را بخوانید.
۲. درد تخمکگذاری
درد یکطرفه و خفیف، حدود دو هفته قبل از پریود بعدی.
توضیح کامل
حدود دو هفته قبل از پریود بعدی، وقتی تخمک از تخمدان آزاد می‌شود، بعضی زنان دردی یکطرفه و خفیف در چپ یا راست زیر شکم احساس می‌کنند. این درد چند ساعت تا حداکثر یکی دو روز طول می‌کشد و گاهی با لکه‌بینی مختصر همراه است. اگر درد وسط سیکل شدید است یا هر ماه طولانی‌تر می‌شود، باید بررسی شود.
۳. کیست و پیچ‌خوردگی تخمدان
کیست معمولاً بی‌خطر است، اما درد ناگهانی و شدید یکطرفه با تهوع اورژانسی است.
توضیح کامل
بیشتر کیست‌های تخمدان عملکردی‌اند و خودبه‌خود از بین می‌روند. اما کیست بزرگ ممکن است احساس سنگینی یا درد یکطرفه بدهد، و اگر پاره شود یا باعث چرخیدن تخمدان روی خودش شود، دردی ناگهانی و شدید با تهوع و استفراغ ایجاد میکند که اورژانسی است. درباره انواع و درمان آن در صفحه کیست تخمدان بیشتر بخوانید. زنانی که تنبلی تخمدان دارند هم ممکن است گاهی احساس درد یا فشار در ناحیه تخمدان داشته باشند.
۴. آندومتریوز
پریودهای بسیار دردناک، درد هنگام رابطه و درد مزمن لگن.
توضیح کامل
در آندومتریوز، بافتی شبیه آستر رحم بیرون از رحم رشد میکند. نشانه‌های مهم آن پریودهای بسیار دردناک، درد هنگام رابطه جنسی، درد مزمن لگن و گاهی مشکل در باردار شدن است. تشخیص قطعی گاهی فقط با لاپاراسکوپی ممکن است. راهنمای کامل را در مقاله آندومتریوز ببینید.
۵. فیبروم و پولیپ رحم
حس فشار و سنگینی، پریود سنگین یا خونریزی نامنظم.
توضیح کامل
فیبروم‌ها توده‌های خوش‌خیم عضلانی رحم‌اند. فیبروم بزرگ می‌تواند حس فشار و سنگینی، پریود سنگین، تکرر ادرار یا یبوست ایجاد کند. اطلاعات بیشتر در صفحه فیبروم رحم آمده است. پولیپ رحم بیشتر با خونریزی نامنظم خود را نشان می‌دهد تا درد.
۶. عفونت لگن (PID)
درد دو طرف زیر شکم با ترشح بدبو، درد هنگام رابطه یا تب.
توضیح کامل
عفونتی که از واژن و دهانه رحم به رحم، لوله‌ها و تخمدان‌ها می‌رسد، معمولاً درد دو طرف زیر شکم، ترشح غیرطبیعی و بدبو، درد هنگام رابطه و گاهی تب ایجاد میکند. درمان دیرهنگام می‌تواند به لوله‌های رحمی آسیب بزند، پس آن را جدی بگیرید. بیشتر بخوانید: التهاب لگن و عفونت واژن.
درد زیر شکم در بارداری
کمی گرفتگی و کشیدگی در هفتههای اول بارداری، به‌خاطر بزرگ‌شدن رحم و کشیده‌شدن رباط‌ها، می‌تواند طبیعی باشد. اما در بارداری درد زیر شکم را هیچ‌وقت خودتان تشخیص ندهید. دو وضعیت خطرناک‌تر از بقیه‌اند:
معمولاً بین هفته ۴ تا ۱۲؛ درد یکطرفه، لکه‌بینی، درد نوک شانه یا سرگیجه. اورژانسی است. بیشتر: بارداری خارج از رحم
دردهای کرامپی همراه با خونریزی. درباره نشانه‌ها در مقاله سقط جنین خود به خودی بخوانید.
در سه ماهه دوم و سوم هم درد منظم و موجی، خونریزی، نشت آب یا کم‌شدن حرکت جنین نیاز به مراجعه فوری دارد. فهرست کامل را در مقاله علائم خطرناک بارداری ببینید.
علت‌های ادراری و گوارشی درد زیر شکم
| علت | نشانه‌های همراه | چه کنیم؟ |
|---|---|---|
| عفونت ادراری | سوزش ادرار، تکرر، ادرار کدر یا بدبو، فشار وسط زیر شکم | آزمایش ادرار و درمان با نظر پزشک؛ با تب یا درد پهلو زودتر مراجعه کنید |
| سنگ کلیه و حالب | درد موجی شدید از پهلو به کشاله ران، گاهی خون در ادرار | درد شدید یا تب نیاز به اورژانس دارد |
| یبوست و نفخ | دفع سخت یا کم، باد شکم، بهتر شدن بعد از اجابت مزاج | آب، فیبر و تحرک؛ اگر طول کشید بررسی شود |
| روده تحریکپذیر | درد همراه تغییر اجابت مزاج، تشدید با استرس | بررسی گوارشی و اصلاح رژیم |
| آپاندیسیت | درد اطراف ناف که به پایین راست می‌رود، بیاشتهایی، تب | اورژانس؛ مسکن نخورید تا پزشک معاینه کند |
| دیورتیکولیت | درد پایین چپ، تب، تغییر اجابت مزاج؛ بیشتر در میانسالی | مراجعه به پزشک در همان روز |
اگر با درد زیر شکم، نشت ادرار یا فشار در لگن هم دارید، مقاله درمان بی اختیاری ادرار در بانوان مفید است.
درد زیر شکم در زنان یائسه
بعد از یائسگی دیگر درد قاعدگی و تخمکگذاری وجود ندارد، بنابراین درد زیر شکم باید با دقت بیشتری بررسی شود. علت‌های شایع در این سن یبوست، عفونت ادراری، دیورتیکولیت و خشکی و التهاب بافت‌های واژن است. اما درد پایدار لگن، نفخ دائمی، زود سیر شدن، تغییر اجابت مزاج یا هر خونریزی بعد از یائسگی ممکن است نشانه مشکل تخمدان یا رحم باشد و باید حتماً با معاینه و سونوگرافی بررسی شود.
پزشک چطور علت درد زیر شکم را پیدا میکند؟
- شرح حال: محل و نوع درد، زمان شروع، رابطه با پریود، رابطه جنسی، ادرار و اجابت مزاج.
- تست بارداری: در هر زن در سن باروری با درد زیر شکم، اولین آزمایش است.
- معاینه شکم و لگن: برای پیدا کردن نقطه حساس، توده یا نشانه عفونت.
- آزمایش ادرار و خون: برای عفونت ادراری، کم‌خونی و نشانه‌های التهاب.
- سونوگرافی: سونوگرافی شکمی یا واژینال، مهم‌ترین تصویربرداری برای رحم و تخمدان‌ها.
- بررسی‌های تکمیلی: در صورت نیاز سی‌تی‌اسکن، MRI یا لاپاراسکوپی تشخیصی.
اگر درد شما مزمن یا تکرارشونده است، معاینه منظم در قالب چکاپ های روتین زنان کمک میکند مشکل زودتر پیدا شود.
درمان درد زیر شکم زنان؛ قرص و دارو
درمان کاملاً به علت بستگی دارد؛ به همین دلیل «یک قرص برای همه دردهای زیر شکم» وجود ندارد. برای درد قاعدگی، داروهای ضدالتهاب مثل ایبوپروفن یا مفنامیک اسید اگر از یکی دو روز قبل از پریود و با معده پر مصرف شوند معمولاً مؤثرترند، به شرط اینکه زخم معده، آسم حساس به آسپرین یا بیماری کلیه نداشته باشید یا باردار نباشید. قرص‌های هورمونی هم در درد قاعدگی و آندومتریوز به کار می‌روند، اما فقط با نسخه پزشک.
| علت | درمان رایج (با نظر پزشک) |
|---|---|
| درد قاعدگی | مسکن ضدالتهاب، گرما، ورزش منظم، گاهی قرص هورمونی |
| عفونت ادراری یا لگن | آنتی‌بیوتیک مناسب بعد از آزمایش؛ درمان همسر در عفونت‌های مقاربتی |
| کیست تخمدان | پیگیری با سونوگرافی؛ در کیست‌های بزرگ یا مشکوک جراحی لاپاراسکوپی |
| آندومتریوز | مسکن، درمان هورمونی، در موارد انتخابی لاپاراسکوپی |
| فیبروم | دارو برای کنترل خونریزی، میومکتومی یا روش‌های دیگر بسته به اندازه و محل |
| یبوست و نفخ | آب، فیبر، تحرک؛ ملین فقط کوتاه‌مدت |
یک هشدار مهم: وقتی علت درد ناگهانی و شدید معلوم نیست، قبل از معاینه مسکن قوی نخورید؛ ممکن است علامت‌های آپاندیسیت یا بارداری خارج از رحم را پنهان کند و تشخیص را دیر کند.
برای درد زیر شکم چی خوبه؟ (درد خفیف و شناخته‌شده)
- کیسه آب گرم یا حوله گرم روی زیر شکم برای ۱۵ تا ۲۰ دقیقه
- نوشیدن آب کافی و خوردن غذای سبک و پرفیبر
- پیاده‌روی آرام و حرکات کششی سبک
- کم کردن کافئین و نوشابه‌های گازدار در روزهای درد
- نوشتن «تقویم درد»: روز، شدت درد از ۱ تا ۱۰، و ارتباط آن با پریود
چه زمانی برای درد زیر شکم به دکتر برویم؟
همین حالا (اورژانس): درد ناگهانی و شدید، تست بارداری مثبت با درد یا خونریزی، تب با استفراغ، غش یا سرگیجه، شکم سفت.
ظرف ۲۴ ساعت: سوزش ادرار با تب خفیف، ترشح بدبو با درد، دردی که هر روز بدتر می‌شود.
نوبت عادی: درد پریود که زندگی را مختل میکند، درد هنگام رابطه، درد تکراری در وسط سیکل، درد بیش از چند هفته.
ویزیت و سونوگرافی در مطب دکتر فرشته دماریام
اگر درد زیر شکم شما تکرار می‌شود یا علتش را نمی‌دانید، برای معاینه و بررسی با مطب تماس بگیرید. در شرایط اورژانسی مستقیم به نزدیک‌ترین اورژانس بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.
- ارومیه، مولوی ۲، ساختمان بهبود، طبقه ۲، واحد ۵
- شنبه تا چهارشنبه عصرها (به‌جز سه‌شنبه)؛ یکشنبه، دوشنبه و چهارشنبه صبح‌ها
برای انتخاب پزشک مناسب، راهنمای بهترین متخصص زنان و زایمان در ارومیه را هم ببینید.
سؤالات رایج درباره درد زیر شکم زنان
درد زیر شکم که میگیرد و ول میکند نشانه چیست؟
دردهای موجی معمولاً از انقباض یک عضو توخالی مثل رحم، روده یا حالب میآیند؛ یعنی گرفتگی قاعدگی، گاز و روده تحریکپذیر یا سنگ کلیه. اگر باردار هستید و دردها منظم شدهاند، یا درد موجی خیلی شدید است، باید فوراً معاینه شوید.
درد زیر شکم سمت چپ در زنان نشانه چیست؟
شایعترین علتها یبوست و نفخ، درد تخمکگذاری و کیست تخمدان چپ هستند. در سنین بالاتر دیورتیکولیت هم مطرح است. اگر پریود عقب افتاده، احتمال بارداری خارج از رحم باید رد شود.
درد زیر شکم سمت راست در زنان خطرناک است؟
بیشتر وقتها علت سادهای مثل تخمکگذاری یا نفخ دارد، اما چون آپاندیس در این سمت است، دردی که از اطراف ناف شروع شده و به پایین راست رفته و با بیاشتهایی یا تب همراه است باید همان روز بررسی شود.
آیا درد زیر شکم نشانه بارداری است؟
گرفتگی خفیف در هفتههای اول بارداری شایع است، اما درد زیر شکم بهتنهایی نشانه قابل اعتمادی برای بارداری نیست. اگر پریودتان عقب افتاده، تست بارداری بدهید؛ درد یکطرفه با تست مثبت نیاز به سونوگرافی فوری دارد.
درد زیر شکم با ترشحات زرد یا بدبو یعنی چه؟
این ترکیب می‌تواند نشانه عفونت واژن یا عفونت لگن باشد. خوددرمانی با کرم یا شیاف نکنید؛ برای معاینه و نمونه‌برداری به پزشک مراجعه کنید.
درد زیر شکم همراه حالت تهوع نشانه چیست؟
تهوع می‌تواند با درد قاعدگی شدید یا مشکلات گوارشی همراه باشد. اما درد ناگهانی یکطرفه با تهوع و استفراغ ممکن است پیچ‌خوردگی تخمدان یا آپاندیسیت باشد و اورژانسی است.
چرا درد زیر شکم شب‌ها بیشتر می‌شود؟
در شب حواس ما کمتر پرت می‌شود و درد بیشتر حس می‌شود؛ نفخ و یبوست هم بعد از شام بیشتر است. اما دردی که شما را از خواب بیدار میکند یا هر شب بدتر می‌شود، ارزش بررسی دارد.
مطالب مرتبط
منابع:
- NHS: Pelvic pain
- Mayo Clinic: Pelvic pain in women – causes
- ACOG: Chronic Pelvic Pain
- ACOG: Dysmenorrhea – Painful Periods
- NHS: Ectopic pregnancy – symptoms
این مطلب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست.
0 Comments